De handleiding die antwoordt

Dunyazad had een handleiding nodig. Het instrument om verhalen bij elkaar te houden, bleek het juiste instrument om een handleiding bij elkaar te houden. Zo is Tawaddud ontstaan.

Alles wat nieuw is, heeft een handleiding nodig, en Dunyazad is daarop geen uitzondering. De lezer moet weten hoe hij/zij kan inloggen en de taal kan kiezen; de schrijver moet weten hoe hij/zij een verhaal kan inzenden en wat er daarna gebeurt; de certificerende instantie moet weten wat hij/zij moet controleren en hoe hij/zij kan ondertekenen. Pagina's om te schrijven, en een paar video's, want sommige dingen kun je beter zien dan lezen.

De vraag was waar je ze moest plaatsen.

De drie verkeerde dozen

Het eerste idee was om ze tussen de verhalen te plaatsen: een «hulp»-sectie binnen Dunyazad. Maar een handleiding tussen verhalen is als een verkeersbord in een bos: nuttig, maar op de verkeerde plaats. Dunyazad is gemaakt om verhalen te lezen, en alles wat erin zit, moet dat ook zijn.

De tweede was YouTube voor de video's en een PDF voor de rest. Het werkt, en iedereen doet het. Maar een PDF beantwoordt vragen in de volgorde waarin de schrijver ze bedacht heeft, en wie arriveert, heeft slechts één vraag, die van hem/haar, die zich in hoofdstuk negen bevindt en afhangt van iets dat in hoofdstuk twee is gezegd. En een video op YouTube brengt de cookies en scripts van iemand anders mee, naar een site die belooft niemand te volgen.

De derde was om het aan een assistent te vragen. Maar een assistent die de handleiding van Dunyazad niet heeft gelezen, en niemand heeft die gelezen omdat die niet bestond, antwoordt toch, met dezelfde zelfverzekerde stem. Over de dingen die nergens opgeschreven staan, is inventie de enige optie die hij heeft.

Het instrument dat er al was

Toen kwam een eenvoudig idee. Dunyazad is geen verzameling verhalen: het is een instrument om teksten bij elkaar te houden. Elke persoon, plaats, object of idee heeft een stabiele identiteit; elk verhaal verklaart waaraan het vastzit; de verbindingen hebben een gewicht; en wie iets aan de assistent van de site vraagt, ontvangt een antwoord uit de documenten, met het document geciteerd.

Een handleiding is de tekst die dit het meest nodig heeft. De «personen, plaatsen en ideeën» zijn de concepten: het label, de conceptversie, de certificator, de brontaal. Elke pagina moet compleet zijn, zoals een verhaal, want wie hem opent heeft een vraag en wil geen hoofdstuk. En vanaf elke pagina moet je kunnen zien wat ervoor komt, wat erna komt, wat ver weg lijkt en afhankelijk is van dezelfde regel.

Met weinig moeite kon hetzelfde instrument dat de verhalen ondersteunde ook de handleiding ondersteunen. Het hoefde alleen maar een andere naam en een andere poort te krijgen.

De slaaf die antwoordde

De naam komt voort uit de oorsprong van Dunyazad. In Duizend en één nacht is er een verhaal zonder geesten en zonder lampen: een jonge man uit Bagdad verspilt zijn erfenis en er blijft hem één ding over, een slavin, Tawaddud, die haar vader in alle wetenschappen had laten onderwijzen. Zij vertelt hem wat hij moet doen: neem me mee naar de kalief en vraag tienduizend dinar.

Harun al-Rashid betaalt niet op goed vertrouwen. Hij roept de geleerden van het hof bijeen, één voor één om te vragen, en elk van hen ondervraagt haar een hele dag: de jurist, de dokter, de astronoom, de filosoof, de schaakmeester. Ze antwoordt op elk van hen, en uiteindelijk stelt zij een vraag waarop niemand antwoord weet. De kalief betaalt, en de jonge man heeft weer fortuin.

Het verhaal zegt twee dingen die een handleiding in gedachten moet houden. Dat kennis waarde heeft wanneer deze antwoord geeft op de gestelde vraag, niet in de volgorde waarin deze is geleerd. En dat de kalief eerst testte voordat hij betaalde: een antwoord is pas waardevol als iemand er daadwerkelijk antwoord op geeft.

Tawaddud

Tawaddud is de handleiding van Dunyazad, in de vorm van een website. Documenten en video's over hoe je leest, hoe je schrijft, hoe je certificeert, één per onderwerp, elk compleet. De concepten zijn met elkaar verbonden en kunnen worden doorlopen: van «het label» kom je bij «wie certificeert», en van daaruit naar «wat gebeurt er met een afgewezen verhaal», zonder via een index te gaan. De pagina's zijn geschreven door degenen die het beschrevene hebben gebouwd, met een naam en datum, en veranderen wanneer Dunyazad verandert.

En wanneer in Dunyazad aan Shitsuji wordt gevraagd «hoe doe ik…», komt het antwoord van hier: van de juiste pagina, geciteerd. Niet van wat een model zich herinnert te hebben gelezen.

Wat er daarna zou kunnen komen

Tawaddud is geboren met één doel, en dat zouden we doen, zelfs als het daarvoor zou dienen. Maar een nieuw instrument opent wegen die niet werden gezocht. De behoefte waaruit het is ontstaan, is niet alleen de onze: iedereen die iets bouwt, heeft een handleiding te schrijven en dezelfde drie verkeerde dozen om het in te stoppen. Als iemand zo'n plek voor zijn handleiding nodig heeft, is de deur dezelfde.